Season: WORLDCUP 2022

Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 (hay Cúp bóng đá thế giới 2022, tiếng Anh: 2022 FIFA World Cup, tiếng Ả Rập: كأس العالم لكرة القدم 2022‎) sẽ là giải vô địch bóng đá thế giới lần thứ 22 và sẽ được tổ chức ở Qatar. Vòng chung kết sẽ diễn ra với sự tham gia của 32 đội tuyển bóng đá quốc gia bao gồm cả đội chủ nhà Qatar. Đây là kỳ World Cup thứ 2 được tổ chức tại châu Á (sau kỳ World Cup 2002 được tổ chức ở Nhật BảnHàn Quốc), và là lần đầu tiên được tổ chức tại một quốc gia thuộc Trung Đông, thuộc Tây Á và thuộc vùng Thế giới Ả Rập. Đây cũng sẽ là lần cuối cùng giải đấu có 32 đội tham dự, khi số đội góp mặt sẽ được tăng lên 48 vào giải đấu năm 2026.

Ban đầu giải đấu diễn ra vào mùa hè (tức tháng 6 và tháng 7 theo thông lệ), tuy nhiên nhiệt độ vào mùa hè ở Qatar thường nóng hơn 40 °C. Vì vậy thời tiết nóng bức sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe của các cầu thủ cũng như các cổ động viên, nên vào ngày 20 tháng 3 năm 2018, Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (FIFA) chính thức đưa ra quyết định dời giải đấu sang mùa đông (lần đầu tiên trong lịch sử các vòng chung kết World Cup).[1] Giải đấu sẽ diễn ra từ ngày 20 tháng 11. Trận chung kết diễn ra vào ngày 18 tháng 12 năm 2022, trùng với ngày quốc khánh của Qatar. Vòng chung kết giải chỉ diễn ra trong 29 ngày thay vì 32 ngày như các giải đấu trước đây.[2] Pháp là đương kim vô địch của giải đấu sau khi giành chức vô địch lần thứ hai vào năm 2018.[3]

Chọn nước chủ nhà

Các thủ tục đấu thầu để đăng cai World Cup 2018 và 2022 bắt đầu vào tháng 1 năm 2009, và các hiệp hội quốc gia có đến ngày 2 tháng 2 năm 2009 để đăng ký làm chủ nhà.[4][5] Ban đầu, 11 hồ sơ dự thầu cho FIFA World Cup 2018 đã được đưa ra, nhưng Mexico sau đó đã rút lui, và hồ sơ dự thầu của Indonesia đã bị FIFA từ chối vào tháng 2 năm 2010 sau khi Hiệp hội bóng đá Indonesia không gửi được thư Chính phủ Indonesia bảo lãnh để hỗ trợ đấu thầu.[6] Các quan chức Indonesia đã không loại trừ một cuộc đấu thầu cho FIFA World Cup 2026, cho đến khi Qatar làm chủ nhà năm 2022. Trong quá trình đấu thầu, tất cả các quốc gia không thuộc UEFA dần dần rút lại hồ sơ dự thầu năm 2018, do đó đảm bảo rằng một quốc gia UEFA sẽ đăng cai World Cup 2018 và do đó khiến các quốc gia UEFA không đủ điều kiện tham gia đấu thầu năm 2022.

Cuối cùng, có 5 suất làm chủ nhà FIFA World Cup 2022: Úc, Nhật Bản, Qatar, Hàn Quốc và Mỹ. Ủy ban điều hành FIFA gồm 22 thành viên đã họp tại Zürich vào ngày 2 tháng 12 năm 2010 để bầu chọn đội chủ nhà của cả hai giải đấu. Hai thành viên ủy ban điều hành FIFA đã bị đình chỉ trước cuộc bỏ phiếu liên quan đến cáo buộc tham nhũng về phiếu bầu của họ. Quyết định tổ chức World Cup 2022 tại Qatar, vốn được đánh giá là có “rủi ro hoạt động cao”, đã gây ra chỉ trích từ các nhà bình luận truyền thông. Quyết định này đã bị nhiều người chỉ trích là một phần của vụ bê bối tham nhũng của FIFA.[7]

Kết quả bỏ phiếu[8]
Quốc gia Bỏ phiếu
Vòng 1 Vòng 2 Vòng 3 Vòng 4
 Qatar 11 10 11 14
 Hoa Kỳ 3 5 6 8
 Hàn Quốc 4 5 5 Bị loại
 Nhật Bản 3 2 Bị loại
 Úc 1 Bị loại
Tổng số bỏ phiếu 22 22 22 22

Vào tháng 5 năm 2011, các cáo buộc tham nhũng trong nội bộ các quan chức cấp cao của FIFA đã đặt ra câu hỏi về tính hợp pháp của World Cup 2022 được tổ chức tại Qatar. Các cáo buộc tham nhũng đã được đưa ra liên quan đến việc Qatar giành được quyền đăng cai sự kiện này. Một cuộc điều tra nội bộ và báo cáo của FIFA đã cho thấy Qatar về bất kỳ hành vi vi phạm nào, nhưng trưởng điều tra viên Michael J. Garcia kể từ đó đã mô tả báo cáo của FIFA về cuộc điều tra của ông là chứa “nhiều nội dung đại diện không đầy đủ và sai lầm.”[9] Vào ngày 27 tháng 5 năm 2015, các công tố viên liên bang Thụy Sĩ đã mở một cuộc điều tra về tham nhũng và rửa tiền liên quan đến việc đăng ký World Cup 2018 và 2022.[10][11] Ngày 6 tháng 8 năm 2018, cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter cho rằng Qatar đã sử dụng “các hoạt động đen”, cho rằng ban đấu thầu đã gian lận để giành được quyền đăng cai.[12]

Ngoài ra, Qatar đã phải đối mặt với chỉ trích mạnh mẽ do đối xử với lao động nước ngoài tham gia chuẩn bị cho World Cup, với việc Tổ chức Ân xá Quốc tế đề cập đến “lao động cưỡng bức” và điều kiện làm việc tồi tệ,[13] trong khi nhiều người lao động nhập cư cho biết phải trả “phí tuyển dụng” quá lớn để có được việc làm.[14] Một cuộc điều tra của tờ The Guardian cho rằng nhiều công nhân bị từ chối cung cấp thức ăn và nước uống, bị tước giấy tờ tùy thân và không được trả lương đúng hạn, khiến một số người trong số họ trở thành nô lệ. The Guardian đã ước tính rằng có tới 4.000 công nhân có thể thiệt mạng do thiếu an toàn và các nguyên nhân khác vào thời điểm cuộc thi được tổ chức. Từ năm 2015 đến năm 2021, chính phủ Qatar đã thông qua các cải cách lao động mới để cải thiện điều kiện làm việc, bao gồm mức lương tối thiểu cho tất cả người lao động và loại bỏ hệ thống kafala. Tuy nhiên, theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, điều kiện sống và làm việc của người lao động nước ngoài không được cải thiện trong những năm trở lại đây.[15]

Qatar là quốc gia nhỏ nhất theo diện tích được trao đăng cai FIFA World Cup. Quốc gia nhỏ nhất theo diện tích tiếp theo là Thụy Sĩ, chủ nhà của FIFA World Cup 1954, lớn hơn Qatar gấp ba lần và chỉ cần 16 đội đăng cai thay vì 32 đội như hiện tại.

Qatar cũng trở thành quốc gia thứ hai (không bao gồm UruguayÝ, chủ nhà của hai kỳ World Cup đầu tiên) được trao giải FIFA World Cup mặc dù chưa bao giờ đủ điều kiện tham dự các giải đấu World Cup trước đó, bằng chứng là Nhật Bản đã được trao quyền đồng đăng cai World Cup 2002 vào năm 1996 mà chưa bao giờ vượt qua vòng chung kết, dù sau đó họ đã vượt qua vòng loại World Cup 1998.

Khả năng mở rộng

Vào ngày 12 tháng 4 năm 2018, CONMEBOL đã yêu cầu FIFA mở rộng Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 từ 32 lên 48 đội, bốn năm trước Giải vô địch bóng đá thế giới 2026 như kế hoạch ban đầu.[16][17] Chủ tịch FIFA Gianni Infantino bày tỏ sẵn sàng xem xét yêu cầu.[18] Tuy nhiên, đại hội FIFA đã từ chối yêu cầu này ngay trước khi Giải vô địch bóng đá thế giới 2018 bắt đầu. Ông Infantino cho biết cơ quan quản lý bóng đá toàn cầu sẽ không thảo luận về khả năng có 48 đội tham dự World Cup, và trước tiên họ sẽ thảo luận vấn đề này với nước chủ nhà.[19]

Vào tháng 3 năm 2019, một “nghiên cứu khả thi của FIFA” kết luận rằng có thể mở rộng giải đấu lên 48 đội, mặc dù với sự hỗ trợ của “một hoặc nhiều” quốc gia láng giềng và “hai đến bốn địa điểm bổ sung.” FIFA cũng nói rằng “mặc dù không thể loại trừ hành động pháp lý đối với việc mất nhà thầu bằng cách thay đổi thể thức [của giải đấu], nhưng nghiên cứu cho biết họ ‘kết luận rằng rủi ro là thấp’.” FIFA và Qatar sẽ tìm hiểu các đề xuất chung có thể có để đệ trình lên Hội đồng FIFAĐại hội FIFA vào cuối tháng 6. Nếu một đề xuất chung được đệ trình, các hiệp hội thành viên của FIFA sẽ bỏ phiếu về quyết định cuối cùng tại Đại hội FIFA lần thứ 69 ở Paris, Pháp, vào ngày 5 tháng 6.[20][21] Tuy nhiên, ngày 22 tháng 5, FIFA thông báo sẽ không mở rộng giải đấu.[22]

Các đội tham dự

Vòng loại

Sáu liên đoàn các châu lục của FIFA tổ chức các trận đấu vòng loại của riêng họ. Tất cả 211 đội tuyển bóng đá quốc gia thuộc các liên đoàn bóng đá thành viên của FIFA đều đủ tư cách tham gia vòng loại do sáu liên đoàn bóng đá các châu lục tổ chức. Qatar, với tư cách là chủ nhà, được đặc cách vượt qua vòng loại. Tuy nhiên, Qatar vẫn sẽ tham gia vòng loại thứ 2 khu vực châu Á để giành suất thi đấu cho Cúp bóng đá châu Á 2023. Do Qatar đã vượt qua vòng loại thứ hai với tư cách là đội nhất bảng, đội nhì bảng có thành tích tốt thứ 5 là Liban sẽ tham dự vòng loại thứ ba.[23] Lần đầu tiên kể từ sau 2 lần tổ chức giải đầu tiên vào các năm 19301934, World Cup sẽ được đăng cai tại một quốc gia mà đội tuyển bóng đá của quốc gia đó chưa bao giờ tham dự vòng chung kết trước đây.[24] Nhà đương kim vô địch, Pháp, cũng phải tham dự vòng loại như tất cả các đội tuyển khác.[25] Saint Lucia ban đầu tham dự vòng loại nhưng đã rút lui trước trận đấu đầu tiên. Triều Tiên rút khỏi vòng loại do lo ngại về an toàn liên quan đến đại dịch COVID-19. SamoaSamoa thuộc Mỹ đều rút lui khỏi giải trước lễ bốc thăm vòng loại châu Đại Dương. Tonga rút lui sau vụ phun trào núi lửa Hunga Tonga 2022. Do sự bùng phát của COVID-19 trong các đội hình của họ, VanuatuQuần đảo Cook cũng đã rút lui vì các hạn chế đi lại.

Việc phân bổ số đội tham dự vòng chung kết cho mỗi liên đoàn châu lục đã được Ủy ban Điều hành FIFA xem xét vào ngày 30 tháng 5 năm 2015 tại Zürich sau Đại hội FIFA.[26] Ủy ban đã quyết định rằng cách phân bổ tại giải đấu năm 2006, cũng như ba giải đấu tiếp theo vào các năm 2010, 2014 và 2018, sẽ được giữ nguyên ở giải đấu năm 2022:[27]

  • CAF (Châu Phi): 5
  • AFC (Châu Á): 4,5 (không kể đội chủ nhà)
  • UEFA (Châu Âu): 13
  • CONCACAF (Bắc, Trung Mỹ và vùng Caribe): 3,5
  • OFC (Châu Đại Dương): 0,5
  • CONMEBOL (Nam Mỹ): 4,5

Lễ bốc thăm chung cho vòng loại trước đó được dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 7 năm 2019,[28] nhưng sau đó đã bị hủy để tạo điều kiện cho các liên đoàn châu lục tổ chức các lễ bốc thăm riêng cho vòng loại ở từng châu lục.[29] Trận đấu loại đầu tiên diễn ra tại vòng loại đầu tiên khu vực châu Á vào ngày 6 tháng 6 năm 2019; tại trận đấu này Mông Cổ đã giành chiến thắng 2-0 trước Brunei, với Norjmoogiin Tsedenbal (Mông Cổ) là cầu thủ đầu tiên ghi bàn tại vòng loại.[30]

Vào ngày 9 tháng 12 năm 2019, Cơ quan Phòng chống Doping Thế giới (WADA) đã ra lệnh cấm Nga tham dự tất cả các sự kiện thể thao lớn trong vòng 4 năm, sau khi Cơ quan Phòng chống Doping Nga (RUSADA) bị phát hiện đã chuyển dữ liệu xét nghiệm giả cho các nhà điều tra.[31] Tuy nhiên, đội tuyển bóng đá quốc gia Nga vẫn có thể tham dự vòng loại, vì lệnh cấm này chỉ áp dụng cho vòng chung kết của các giải vô địch thế giới (của các môn thể thao). Nếu Nga vượt qua vòng loại, các cầu thủ Nga vẫn có khả năng được phép thi đấu tại giải với cờ và phù hiệu trung lập, trong khi chờ quyết định từ FIFA. Tuy nhiên, bất cứ đội tuyển nào đại diện cho Nga, đồng thời sử dụng quốc kỳquốc ca của Nga, vẫn sẽ không được tham dự giải theo quyết định của WADA.[32] Quyết định này đã được kháng cáo lên Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS),[33] tuy nhiên kể từ ngày 17 tháng 12 năm 2020, các đội tuyển đại diện cho Nga vẫn bị cấm thi đấu tại các giải vô địch thế giới được tổ chức hay cấp phép bới một cơ quan có thỏa thuận công tác với WADA cho đến ngày 16 tháng 12 năm 2022.[34]

Do lo ngại về nắng nóng tại Qatar, các câu lạc bộ bóng đá hàng đầu ở châu Âu đã đề xuất tổ chức World Cup từ 28 tháng 4 đến 29 tháng 5, thay vì vào tháng 6 và tháng 7 như thường lệ.[35]

Có 32 đội tuyển quốc gia đủ điều kiện tham dự vòng chung kết, trong đó có 24 đội đã từng thi đấu tại giải đấu trước đó vào năm 2018. Qatar sẽ là đội đầu tiên trong lịch sử tham dự vòng chung kết với tư cách đội chủ nhà ngay ở lần đầu góp mặt tại một kỳ World Cup kể từ Ý năm 1934. Do đó, giải đấu năm 2022 là kỳ World Cup đầu tiên mà không đội nào giành được suất tham dự vòng loại được ra mắt. Hà Lan, Ecuador, Ghana, CameroonHoa Kỳ trở lại giải đấu sau khi vắng mặt vào năm 2018. Canada trở lại giải đấu sau 36 năm kể từ khi họ góp mặt lần cuối vào năm 1986.[36] Wales trở lại giải đấu sau 64 năm – một khoảng cách kỷ lục đối với một đội châu Âu, lần tham dự duy nhất trước đó của họ là vào năm 1958.

Đội tuyển từng 4 lần vô địch và là nhà vô địch Euro 2020, Ý, không thể vượt qua vòng loại World Cup lần thứ hai liên tiếp lần đầu tiên trong lịch sử của họ, khi để thua trong trận bán kết vòng play-off khu vực châu Âu trước Bắc Macedonia.[37] Ý là nhà cựu vô địch duy nhất không vượt qua được vòng loại. Ý cũng là đội bóng thứ tư không thể vượt qua vòng loại World Cup sắp tới khi đã giành chức vô địch Euro trước đó, sau Tiệp Khắc năm 1978, Đan Mạch năm 1994Hy Lạp năm 2006.[38][39][a] Nước chủ nhà World Cup trước đó, Nga, bị cấm tham dự giải do chiến dịch quân sự của Nga nhắm vào Ukraina.[40] Chile, nhà vô địch 2 lần liên tiếp Copa América 20152016 cũng không thể vượt qua vòng loại lần thứ hai liên tiếp. Nigeria bị loại bởi Ghana bằng luật bàn thắng trên sân khách ở vòng 3 khu vực châu Phi, khi đã vượt qua vòng loại ở 3 kỳ World Cup liên tiếp trước đó và 6 trong số 7 kỳ gần nhất. Các đội vượt qua vòng loại World Cup 2018 như Ai Cập, Panama, Colombia, Peru, IcelandThụy Điển cũng không vượt qua vòng loại 2022.

Bốc thăm

Lễ bốc thăm vòng chung kết được ​​diễn ra tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm ở Doha, Qatar[41] lúc 19:00 (giờ chuẩn Ả Rập) vào ngày 1 tháng 4 năm 2022,[42] trước khi vòng loại hoàn tất. Hai đội thắng vòng play-off liên lục địa và đội thắng nhánh A của vòng play-off khu vực châu Âu vẫn chưa được xác định tại thời điểm bốc thăm.[43] Dưới đây là danh sách bốc thăm của các đội:

Nhóm 1 Nhóm 2 Nhóm 3 Nhóm 4
 Qatar (51) (chủ nhà)
 Brasil (1)
 Bỉ (2)
 Pháp (3)
 Argentina (4)
 Anh (5)
 Tây Ban Nha (7)
 Bồ Đào Nha (8)
 México (9)
 Hà Lan (10)
 Đan Mạch (11)
 Đức (12)
 Uruguay (13)
 Thụy Sĩ (14)
 Hoa Kỳ (15)
 Croatia (16)
 Sénégal (20)
 Iran (21)
 Nhật Bản (23)
 Maroc (24)
 Serbia (25)
 Ba Lan (26)
 Hàn Quốc (29)
 Tunisia (35)
 Cameroon (37)
 Canada (38)
 Ecuador (46)
 Ả Rập Xê Út (49)
 Ghana (60)
 Wales (18)[b]
 Costa Rica (31)[c]
 Úc (42)[d]